ประเด็น : บุหรี่ไฟฟ้า
สถานการณ์ปัญหา
ในยุคปัจจุบัน เด็กและเยาวชนไทย โดยเฉพาะในเขตพื้นที่ชานเมืองของกรุงเทพมหานคร เช่น เขตหนองจอก กำลังเผชิญกับ พฤติกรรมเสี่ยงทางสุขภาพ ที่ส่งผลกระทบทั้งทางร่างกาย จิตใจ และพฤติกรรมทางสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มเยาวชนระดับอาชีวศึกษา ซึ่งอยู่ในช่วงวัยที่มีการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ และความคิด แต่ขาดทักษะการเผชิญปัญหาอย่างเหมาะสม และมักได้รับอิทธิพลจากเพื่อนหรือสื่อออนไลน์หนึ่งในปัญหาที่เด่นชัดคือ การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มวัยรุ่น ซึ่งจากรายงานของ สสส. ปี 2567 พบว่า เยาวชนไทยอายุ 15–24 ปี ร้อยละ 20.2 เคยลองใช้บุหรี่ไฟฟ้า และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี โดยเยาวชนมักเชื่อว่าบุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าบุหรี่ธรรมดา ทั้งที่ในความเป็นจริงมีสารนิโคติน สารพิษ และโลหะหนักที่ทำลายระบบทางเดินหายใจ และเสี่ยงต่อการเสพติดในระยะยาว นอกจากนี้ ยังพบว่าการใช้บุหรี่ไฟฟ้าเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมเนือยนิ่งและการเข้าสังคมในทางลบ
ขณะเดียวกัน ปัญหาด้านสุขภาพจิตก็ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากข้อมูลของกรมสุขภาพจิต ปี 2566 พบว่า เยาวชนอายุ 10–19 ปี ร้อยละ 32 มีภาวะเครียดและวิตกกังวลสูง โดยมีสาเหตุจากแรงกดดันในครอบครัว ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ ปัญหาการเรียน และผลกระทบจากสื่อสังคมออนไลน์ เด็กและเยาวชนจำนวนมากไม่กล้าปรึกษาครูหรือผู้ปกครอง และไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ทำให้มีแนวโน้มพัฒนาสู่ภาวะซึมเศร้าและพฤติกรรมเสี่ยงต่าง ๆ
เป้าหมายการเปลี่ยนแปลง
หลังจากสิ้นวังให้เกิด ความเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรม ความคิด และบรรยากาศในโรงเรียน ดังต่อไปนี้:
- เยาวชนมีความรู้ ความเข้าใจ และทัศนคติที่ถูกต้องเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าและสุขภาพจิตนักเรียนสามารถอธิบายโทษของบุหรี่ไฟฟ้าและผลกระทบของความเครียดที่ไม่ได้รับการจัดการได้มีทัศนคติ “ไม่สนับสนุน” และ “ไม่ทดลอง” บุหรี่ไฟฟ้า แม้จะได้รับอิทธิพลจากเพื่อนหรือโซเชียลมีเดีย
- เยาวชนสามารถใช้ทักษะการจัดการอารมณ์และความเครียดในชีวิตประจำวันเรียนรู้และใช้เทคนิคที่ได้จากกิจกรรม เช่น การหายใจลึก การระบายผ่านศิลปะ หรือการพูดคุยกับผู้อื่นมีแนวโน้มลดพฤติกรรมเก็บตัว ก้าวร้าว หรือหนีปัญหาด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม
- เกิดกลุ่มเยาวชนต้นแบบสุขภาพดี (SASANA Role Models) ที่สามารถเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงในโรงเรียนเยาวชนกลุ่มนี้สามารถจัดกิจกรรมรณรงค์ สื่อสาร และเป็นที่ปรึกษาเบื้องต้นให้เพื่อนๆช่วยกระตุ้นบรรยากาศการดูแลสุขภาพกาย–ใจในโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง
- โรงเรียนมีบรรยากาศเชิงบวกและพื้นที่สร้างสรรค์สำหรับเยาวชนเกิดพื้นที่ปลอดภัยให้เยาวชนแสดงออก พูดคุย และรับการสนับสนุนเมื่อมีปัญหาด้านสุขภาพจิตชุมชนโรงเรียน (ครู–นักเรียน–ผู้ปกครอง) มีความตระหนักและร่วมมือกันป้องกันพฤติกรรมเสี่ยงในระยะ
สรุปการดำเนินงาน
รายชื่อแกนนำโครงการ
- นายศิวา วงศ์ภู่ หัวหน้าโครงการ
- นางสาวธีรดา สาลี แกนนำโครงการ
- นายธนบดี เดวีเลาะ แกนนำโครงการ
- นางสาวฐิตาภา เล่าอิงโน๊ะ แกนนำโครงการ
- นางสาวอนันญา อับดุลสมัด แกนนำโครงการ
- นายปราริน เซ็นหลวง แกนนำโครงการ